Letërsia Shqiptare - Në vënt të parathënies

Në vënt të parathënies*)

Bashkatdhetarëve.

Tani disa vjet, kemi rënë tepër pas politikës... Po-
litika! Fort mirë. Po na duhet dhe letratura, për zo-
në! Kemi nevojë të dëfrejmë e të çdëfrejmë dopak,
të jetojmë dhe me ëndërra. Pastë të mirë, pra, z.
Milo Duçi, që na mbushi dëshirën e zemërs, se «E
thëna» do të na zbavitij mjaft, sa të harrojmë, një
orë a dy, mendimet e mundimet e jetës, ndë këtë bo-
të ku hollësitë, kodhelet dhe lodrat e politikës gati
na prishin trutë në ditë të sotme. Do të më thuani
se jam në gabim, se politika për shqipëtarët është
si buka që hanë; janë të 'lindur për politikë. Për një-
mënd, ndë Shqipëri genden plot ministra, qeveritarë,
depytenj, diptlomatë të fortë. Mbijnë sikursi kërpu-
dhat nga dheu... Përkundra, shkronjëtorët, vjershëto
rët, janë fort të pakët. Në këta 3 a 4 vjet të fundll
Shqipëria ka mundur me pas më tepër se 300 a 40i
ministra, diplomatë, deputenj të çkëlqyerë! Po, qysh
40 vjet e tëhu, s'ka mundur me na dhënë veç 4 a .
shkronjëtorë e vjershëtorë që meritojnë të përmendej
në letratyrë... Si shpjegohet kjo pasuni në pikëpamje
të politikës? Unë, që jam krejt budallë në këtë pi
këpamje, them se, për shumicën e shqipëtarëve poli
tika është një punë fort e letë dhe u vërtetoj se, pë
me fitu bukën, në këtë botë të rreme, zanati m'i lehti
është të bënesh ministrë. S'ke nevojë të dish asnje
punë, asnjë mjeshtëri me themel. Ministri i bujqësisë
bie fjala, takon të mos çquajë qepët nga prasët; minis-
tri i luftës takon të mos ketë marrë një pushkë ne
dorë; ministri i financës takon të mos ketë fituar as-
një grosh, veç me të grabitur, ministri i arsimit takor
lë mos dijë as shqip, veç të mundij të shkruaj nje
ë me dy pika në krye: ministri i punëvet përjashtëme
takon të jetë prift a hoxhë..., dhe puna të vejë mba-
rë gjithmonë...1). Një herë në një kohë, populli lypte
nga qeveritarët të jenë sidomos atdhetarë të vërtetë
Jo, sot s'është nevojë.

Ndë Shqipëri, një turkoman, një grekoman, një
sllavoman, një intrigant, një tradhëtor, takon te bëhet. pa vesvese, regjent, ministre, depytet, prefekt; faqe me nder, dhe mbret...

A. Zako (Çajupi)

Kajro. shkurt 1922

*) U botua si parathënie në dramën •«E thëna»- të Milo
Ducit (shkrimtar, gazetar patriot, bashkëkohës me Çajupin, i
cili veprimtarinë e zhvilloi gjithashtu në Egjipt). Parathenia hpreh

një moment lodhjeje, pakënaqësie e brenge te poetit,
i cili shihte se punët s'po vinin mirë. Është ajo plasje në
shpirt që e provonin mjaft intelektualë demokratë në vitet
1920, kur panë se sakrificat e vegjëlisë dhe të patirotëvc te
vërtetë po merreshin nëpër këmbë. Shqetësimet që shpërthejne
ne këtë parathënie janë ato të patriotit, demokratit, iluminis-
lit, që është i lidhur ngushtësisht rne interesat e atdheut:
Shkrimin e përshkon një ironi e mprehtë qe thellohet (deri
në sarkazëm therëse