Letërsia Shqiptare - PJESA E TRETË: RRËFENJAT E XHA AVRAMIT

Xha Avramit i doli gjuni shpejt dhe papandehur atë kohë, madje as vetë ai s’e mësoi se si u gjend atë çast në një pyll të dendur. Drurë të lartë, degë të gjata e të gjëra që shtriqeshin nën pushtetin e një ere që frynte e frynte papushim. Gjethet si në një korr, herë bashkoheshin nga e majta kokëulur e herë nga e djathta e tij dhe dukej sikur kompozonin një këngë të hershme të dëgjuar nga xha Avrami. Qielli mezi dukej nga aty. Vetja i ngjante si në një tunel gjysëm të errët. E në mes të atij tuneli të çuditshëm pemësh një barrangë me dërrasa, ku nga të çarat e saj dilnin ca rreze drite të fuqishme e që përfundonin aty ku retina e syve të xha Avramit i strukte si një lente zmadhuese kur mbledh rrezet e diellit në një pikë. Xha Avrami, lëvizi pak, ndoshta një ngacmim i brendshëm e detyroi të lëvizte, të shkonte e të shuante kërshërinë, që iu krijua në mendje sapo pa atë barangë të çuditshme në mes të atij pylli të dendur e drurëfryrë. Ai iu afrua barangës ngadalë, tepër ngadalë. I ra derës dhe priti që dikush t’i thoshte “Hyr brenda”. E ndërsa ai priti këtë urdhëresë të domosdoshme unë po ju tregoj rrëfenjën e tij të cilën m’a tregoi atë ditë fill sapo u gjend prapë në sheshin e Qytetit, aty ku takoheshim gjithmonë.

Nga Autori

RRËFENJA E TRETË: KUR BRAKTISEN VLERAT…

“Nga baranga doli po ai. Po ai plaku që bëri atë “gjëmën” me lepujt në pyll. Po ai që më trazoi nervat me “Violinën” dhe “Fyellin” e tij. Fshiva sytë dhe nuk i besoja vetes. Jo, në fakt se e pashë atë në atë barangë, jo se ajo barangë ishte në mes të pyllit, por… Ah, ajo por, ajo stërmundi që më turbulloi në çast sa u hap dera e asaj barange. Rafte plot me libra, blloqe shënimesh, kompjutera, lapsa, stirolapsa, makina llogaritëse, makina shkrimi, printera, skanera e ku e di unë se sa shumë të tjera makineri e paisje të kësaj kategorie ishin aty. Të gjitha në një rregull të plotë. Syri aq më rroku atë çast. E pyeta gati si gjysëm i hutuar dhe ai pasi eci pak mespërmes atij rregulli të çuditshëm, ku ç’do gjë ishte në vendin e vet dhe shkëlqente nga pastërtia, m’u drejtua përsëri duke më buzëqeshur:
-Të gjitha këto që të sheh syri, dikur ishin atje në qytetin tuaj. Të gjitha ishin në duart e njërëzve. Njërëzit mësonin me ato libra dhe ishin të ditur, njërëzit i përdornin këto makineri dhe paisje dhe ndiheshin të lumtur. Por një ditë, një vit e një kohë, ata i braktisën këto dhe shkuan pas disa mjeteve të tjera. Atëherë u bë kasaphanë. U derdh gjak. U dogjën libra, u shkatërruan librari, u dogjën shkolla e institucione të ndryshme kulture, arsimi dhe besimi. Dhe unë pastaj brodha vend e pa vend derisa i gjeta këto dhe i struka këtu që t’ia rikthej prapë qytetit, por deri më sot askush nuk ka pyetur për to. Pyesin vetëm për karrige dhe kolltukë, s’pyesin më për këto vlera, që i bënë me mend e me dije dikur. Vijnë këtu në pyll, sharrojnë drurë e presin trungje dhe kurrë nuk kthejnë këndej. Ndoshta nuk i tërheq kjo baranga ime, e cila krahasuar me vilat e banesat e tyre, e di që bën diferencë. Por kjo është punë tjetër. Tani që erdhe ti dhe e dëgjove këtë të vërtetë, shko e bëj një zë andej nga zyrat e Qytetit dhe thuaju të gjejnë e të rikthejnë librat e moçëm në institucione, të rikthejnë vlerat e humbura duke rendur pas karrigeve. Por më parë bëju dhe një zë vetë njërëzve, thuaju se pa to që i krijuan të parët e tyre zor se do të ekzistojnë brezat që vijnë. Apo jo? Edhe ti e pret një djalë apo jo?”- m’u kthye mua duke më çoroditur më shumë.
“-Unë, unë,..Po unë jam…Unë kam …”- tentova të flisja.
-“E di, e di që ke më se njëzetë vjet që pret një djalë, e di që e pret atë fëmijë, e di që je i kaluar në moshë, por djali edhe dy – tre ditë është në krahët e tua, në krahët e gruas tënde… Dhe mos harro t’i thuash edhe djalit tënd kur të rritet për këto që të thashë e që i pe me sytë e tu. Tani shko, se jot shoqe do ndihmë!” Kaq më tha dhe unë i turbulluar, por me një ndjenjë fluturuese në vetvete ia mora vrapit nëpër pyll.”
Sapo Xha Avrami të arrij në shtëpi unë do të ju tregoj rrëfenjën e tij të katërt, të cilën m’a tregoi po në shesh me djalin e tij në krah. Mirë u pafshim deri atëherë.