Letërsia Shqiptare - Ylli S. Hoxhaj

Ylli S. Hoxhaj

Lindi në Xhanaj të Përmetit më 1942. Shkollën fillore e bëri në Mërtinj e uniken në Këlcyrë. Mësimet e mesme i përfundoi në pedagogjiken “Pandeli Sotiri” Gjirokastër. Eshtë diplomuar në Universitetin e Tiranës, në degën gjuhë-letërsi. Ka punuar mësues në shkollat e mesme Përmet dhe Këlcyrë dhe për disa vjet edhe në Kabinetin Pedagogjik të rrethit me detyrën e metodistit dhe të drejtorit. Ka kualifikimin pasuniversitar për pedagogji-psikologji.Shkruan poezi, studime letrare, pedagogjike e historike. Eshtë autor i studimit pedagogjiko-sociologjik ”Profile” dhe i disa studimeve letrare, pedagogjike e historike, botuar në shtypin bashkëkohor. Ka në procesin e botimit librin e ri me tregime: “Deri te kloni i fjalës”, etje. Më 2006 botoi përmbledhjen poetike “Balada pa mite”, një botim i pritshëm lirik, i ndërtuar nga një përzgjedhje e krijimarisë në vite. Ai bashkëpunon me krijuesit e degës së Lidhjes së Shkrimtarëve përmetarë dhe ka redaktuar disa nga krijimet e botimet e tyre.

Ylli Hoxhaj - Balada pa Mite

Libri poetik “Balada pa mite” ka 6 cikle, ku secili ka vlerën e një libri të mundshëm. Ciklet nuk kanë renditje kohore, por tematike e strukturore. Në ciklin e parë:”Murmuritjet e vetmisë” janë një tufë lirkash që kanë temën e familjes, të vetmisë, të emigracionit, të atij malli e shqetësimi njerëzor që ndjejnë prindërit, familjet tona për të afërmit e tyre,që shpesh, në monologje vetmitarësh thonë: “ Eh vetmi e hidhur, helm i kësaj jete,\Qënkemi me dhjetra,që flasim me vete.”\
Në ciklin:”Vargje që u shkruan në Pol”,gjejmë përjetimet lirike nga Norvegjia, vendi ku jetojnë e punojnë djemtë e autorit e dhjetra bashkëkombas kosovarë.Vargjet kanë peshën e një malli përfaqësues prindëror, sa familjar, aq edhe kombëtar. Cikli “Përmallim” përfshin lirika të zgjedhura që nga fillimet e krijimtarisë poetike të autorit, kur ishte nxënës në shkollën e mesme pedagogjike, e deri në vitet 90-të.Në qendër është cikli:”Shkallët”, ku përfshihen poezi me motive shoqërore e filozofike.
Gjeografia e krijimit zgjerohet duke marrë hapësirën e kontinentit: Pas motiveve nga Norvegjia e Kosova edhe hapësirat jugore me ciklin:”Janinë ç'më panë sytë”.Vjen te këto lirika një mall i largët e i dhimbshëm, ku historia flet, këndon,e gjëmon. Aty i sheh me sytë e ballit, i gjen e i kërkon dhjetra enigma. Poeti i drejtohet kësaj kryeqendre të historisë kombtare: ...”Fillo të flasësh vetë!...\Ti folmë si Dodonë,\ Unë po të flas si dodon.\ Cikli tjetër “Këngët e dhimbjes” poetizon pjesën e plagëve të mëdha, që mbart jeta familjare, ato drama, që kanë goditur dhe trondisin shpirtrat me humbjet e parakohshme.
Edhe cikli: “Didaktike”, nuk mund t`i mungonte një autori mësues. Ai është një thirrje, një mesazh vlerësimi dhe kujdesi, që shoqëria duhet të ketë ndaj,mësuesve, kësaj shtrese gati të harruar e më të varfërën, ndonëse më të dobishmen e më të denjën e shoqërisë shqiptare.

Ylli Hoxhaj - Profile

Poezia e fundit: “Bashkëutorësi, në mëmyrë alegorike, rimer temën e çmitizimit të miteve biblike e të miteve të legjendave, duke i bërë himn dhuntive e afësive krijuese të gruas. Procesi i çmitizimit është një dukuri poetike, karakteristikë e krijimtarisë së autorit.Në hyrje të librit, autori, përmes një parathënieje, i jep lexuesit kodin e leximit të këtyre baladave: ”I quajta balada pa mite,-thotë autori,- sepse te kuptimi i baladës gjej një prej strukturave më filozofike e më poetike të jetës njerëzore, që shfaqet në lidhjet e çuditshme, midis qënies dhe mosqënies,midis realitetit dhe trillimit”...Dhjetra e dhjetra rrugë na fusin e na nxjerrin nga balada...Atë që mund ta quajmë “mit”, e gjejmë një realitet para nesh dhe e kundërta. E ne, me vargje e pa vargje, ngryemi e gdhihemi në oborret e baladave të jetës së përditshme.Lexuesi,që është personazh i dhjetra baladave të vetvetes, do të gjejë te këto vargje simotrat e baladave të tij. Në teknikat e vargut dhe të strofës, poezitë kanë aq elemente të baladës, sa edhe të poezisë së kohës. Në vështrimin e risive artistike, përmbledhja poetike dëshmon mesazhin, se poezia i shpreh e i rrit vlerat, kur ruan vetveten. Libri është mirëpritur e vlerësuar emocionalisht nga lexuesit. Në gazetën “Përmeti”, muaji mars 2007, zoti Sadik Murraj, ka një shkrim më të plotë për librin:”Balada pa mite”.