Buzëqeshja e Todit
| Sunday, 01.14.2007, 06:33 PM |  

Ndaloja prorë pesë minuta me iu gëzue të paktave rreze dielli që dora bujare e mëngjesit dimnor mund të më ofronte, para se me hy te Todi, ase Klubi i Shahut. Sa e sa herë mbërrija aty i pari, ndërsa shokët ende flinin, a ndigjonin emisionet e fundjavës në radio. Unë, në atë rrëzëllimë të butë jetësh të çlirueme dhe të ngjyrueme me kuptim edhe pse një hap larg hapit të mbramë: burra të vjetër që i kishin pa e vuejtë pothuese të gjitha tradhëtitë e jetës e të historisë. Lojtarë kohësh të tjera që tymosnin të njëjtin duhan si gjithmonë, tue vijue me ba po ato hapje të para tridhjetë vjetëve, që me thanë të drejtën qysh asokohe konsideroheshin demodé. E në mesin e tyne princi, Todi. I amëshuem mbrapa magjisë së bardhë të avullit të kafesë së tij. I qetë e i pamatë, i heshtun por njëkohe i artikuluar. Kurdo elokuent, manjilokuent kurrë. Me atë të folmen e tij bukurisht toske aq vetjake, ku tash më duket se shquej jehun e talentit të Nolit, përkthyesit tonë të Kajam-it. Me ponçin e tij në dorë, dhe faqet kuqëlane si dikush që s' ka rreshtë kurrë së rrituni,... e prapë pa shenja energjie; i gjesteve të rralla por totale, si buzëqeshja e tij që na bante me u ndie të mirëpritun jo vetëm te klubi, por edhe te vetë jeta.

E unë e lashë atë kafene, sikurse i lashë tana kafenetë e tjera të jetës sime, për andrrën time ma prozaike, atë me u ba shkrimtar dhe me provue me ruejtë gjithë çka s' doja që të humbej, ende jo; të gjithë ato çaste të mbushun me kuptim intim, të gjitha ato përjetime të një jete që Todi arrinte me i pështue thjesht me një buzëqeshje. E njenës prej radhëve të fundit kur kuvendova mesveti - andërrues para muzgut të qytetit – ishte për Todin e buzëqeshjen e tij, dhe për një shkrim që të mundohej me e krijue disi atë atmosferë që ai na dhuronte. Te klubi, padron Todi. Por ja që ika pa e përshëndetë. Përshëndeta dihet shumë të tjerë, por jo Todin. Mbasi Todi nuk ishte për mue një nga të tjerët. E ndoshta druhesha... Todi, që aq me kish përzemër sa për stimë më drejtohej mue, kur donte me i thanë diçka shokëve të mij, e na linte me luejtë për orë të tana, tue na pritë ndën dritoren e butë me kafenë dhe heshtjen e tij të artë... Klubi u mbyll pak kohë mbrapa, por Todi vijoi deri në fund me u kujdesë për familjen e tij të madhe!

Todi, aq padron i orëve të veta, që jetonte prej nevojës që të tjerët kishin për ‘të, sikundër po ban tashti. Aq i mirëdrejtuem në jetë, e sa i zoti me luftue kundër hajduti të zi, kohës. Pak fjalë kam shkëmbye me ‘të, porse s' më ngelet mister prej ‘tij, mbasi besoj se asht buzëqeshja e tij, - e pra unë e kam njohtë – zgjidhja e vërtetë e rrethanave të jetës së ‘tij, siç gjeste të tjera shenjojnë të tjera jetë. Buzëqeshje e një burri të aftë me fitue miq në çdo moshë – shenjë e pangatërrueshme e një inteligjence bujare, e një mendje të mirë si drita. Një shije e pakushtëzueme për jetën, po ajo që edhe unë – fëmijë, - provoja kur ndjeja aromën e kafesë së parë, teksa në gjashtë e gjysmë të mëngjesit mbaja për kah tregu me lekët e mij të paktë dhe kënaqësinë e madhe me e tokue qytetin thuese intimisht, për qejf tim, - me pa një mace, një ulluk, një burrë të vjetër që shijon kafen mbi ballkonin e tij... Atë aromë që aq e kam kërkue, dhe e kam gjetë edhe ma intensive, por veç në gradë e kurrë edhe në kuptim. Ajo udhë për kah absolutja dhe e parreshmja që kam humbë përgjithmonë, tue qenë unë rritë e lanë mbas shpine një moshë të vërtetash, tue pasë tash unë një të shkueme, një zanat, një sot. Janë tepër të vogla tash ato rrugë, e s' më mbetet veçse kjo rruga e madhe që na qenka bota, ku njerëzia të fikson posa ban diçka jo menjëherë të kuptueshme, mbasi ti edhe pse nuk konsiderohesh njeni sish, je i tillë me të gjitha efektet, - pjesë e botës së të tjerëve.

Dikur tana kafenetë ishin të ndryshme, atëherë me tokue ishte me njohtë, tana andrrat ishin të andërrueshme. Tash jam klient i panjohun i kafenesë së lëvizshme, kam vetëm një andërr por edhe këtë e kam të pamundun edhe veç me e andrrue. Njerëzit, në fillim i “njoh” e mandej i tokoj.

Ai lokal aq i trishtë por sa i thellë, aq i mbushun me histori dhe paqë. Ai cep demokracie të thjeshtë e shi për këtë tw rafinueme. I hijeshuem veçse nga Todi e miqtë e tij gjashtëdhetë vjeçarë, tridhjetë vjeçarë, gjashtëmbëdhjetë vjeçarë. Ku asgja s' kish ndryshue që nga kohët e diktaturës, nëmos se vetë njerëzit. Muret ishin njëlloj të vorfën e të zhveshun, sikurse edhe banaku i barit; vetëm njerëzit ishin doZoti ma të pasun, jo aq me ajkë sakur me fjalën; të fortë me folë sa dijnë e me qeshë tashmë me këdo, prej presidentit te vetja; të pasun me mundësinë me qenë të vërtetë e jo të detyruem. Të pasun me qenë mjet vetëm i Zotit, të lirë ma së fundi me qenë popull: kandidat për jetën. Pak të marrë ndoshta, por me zemër. Të pasun në krye veç me esencën e vet, si kafeja. I pasun Todi që citonte direkt Francesco Nutin, në italishte të kullueme: thoshte “Io amo Andrea!”. Nuk ishte një aktor si Nuti, ishte thjesht një artist i jetës.

Dhe ishin Çesku, Antoni, Skenderi, Meta e të tjerët. Dhe Noshi që vetëshpallej kryetar. Dhe Dani që kishte mënyrën ma të dashtun e njëkohe patetike me thanë SHAH!!? Dhe s' kishte art në botë që mund t' u afrohej. Todit kur thonte Anton, o psikopat?! ; Çeskut, kapeles dhe teknikës së tij; Antonit kur fliste për gjyshin e vet, dhe Metës kur apostrofonte Merri mor Toni damen!? ; Skenderit kur luente pa damë. Vetë lojës. Aromës së kafesë.

Në fshatin ku asht lindë em atë ishin dy vorre të mira që dukeshin një, të dy pelegrinëve myslimanë, mbase dy dervishë, që të gjithë i kujtonin pse thuhej se kishin pru' kafenë. Nuk e di në ka qenë kjo që i ka ba të shenjtë a ndoj mrekulli tjetër. Por dij se për mue do kish qenë, sikurse për çdo shkrimtar si unë. Atë shkrimtar që asht prorë në punë, çdo herë që ndigjon dikë e kur flet vetë, dhe kur percepton, mendon a flen, dhe çdo herë që mundohet me dashtë dikë, dhe çdo herë që andërron se dikush po e andërron: ai, e aftësia e tij me kujtue e pështue janë prorë në vepër, mbasi ai duhet me ndenjtë zgjuar! Atë shkrimtar që s' do dinte çka me ba sikur mos të ishte diçka që pështon nga dehja e jetës dhe e vetë aktivitetit të tij, siç bën kafeja. Sikur të mos njihte njerëz që të pështojnë nga helmi i jetës, me një buzëqeshje, si Todi. Njerëz që e bajnë jetën të jetueshme.

...Atë mëngjes të akullt qielli i qytetit ishte gjysmë i mbuluem. Gjendesha përballë klubit: sa kisha ndezë një cigare e s' mèjsha së hetuemi gjithçka që shikimi mund të rrokte; isha kthye në atdhe veç një ditë maparë e ndjeja nevojën me u rimësue. Mbas minutave të para ashtu dhe të parës cigare, nisa ta ngroh pritjen me fishkullimin e “Summer time”. Ma mbas, tue pi edhe një cigare pashë këtë tipin që asokohe dukej bukur shpesh te klubi, porse ngenë me luejtë s' e kishte kurrë, mbasi duhej të kuronte dyqanin që e kish aty ngjitas. Tipi më pa' kah ngrente tarabën, e unë ia ktheva shikimin porse veç për një fraksion sekondi. Nuk arrija fare me i folë, aq isha i nxanun tue pa' në drejtim të klubit. Ai saora kish hi, pat nxjerrë një tavolinë të bardhë dhe mbas një çase e pashë kah hapte shahun, tue rreshtue gurët gati për një ndeshje të re. Mori kah kafeneja në krye të rrugës. Unë bana me u nisë në kahun e kundërt, por ai më bani za plogështisht: “O djali, a ta porosis edhe për ty një kafe?”. “Jo, të falemnderit, e kam pi një!”

e s' due me i shtue shije asaj shijeje

U hesht.

Teksa dilja nga rrugica fillova prapë me fishkëllye, madje kësaj radhe me këndue ultaz, e jo një por dy motive. Një varicion mbi notat county-blues të “Hello Josephine”, të cilës i vuna fjalët “caffè albanais/ au caffè albanais / le caffè albanais / ...caffè albanais”. Mandej, sa fryu një cullufe erë, e ndërrova rranjësisht. Këndova mesveti “Winter time love blows cold the season/ falling in love I' m hoping to be...”.

Ja që klubi kishte mbyllë. Todi kishte ikë. Njerëzit ikin, por të vërtetat nuk vdesin.Të gjithë kena mësue aty me qenë miq të jetës, te klubi, me Todin. Në ato zhurmëza të kandshme, në atë pafundësi duhani e kafeshë mistike sai duhet shpirtit me mbetë i tillë. Dhe buzëqeshja e Todit s' ishte gja tjetër, përveçse koordinata e lumtun e një përpjekjeje për parajsë.



(Votes: 0)

Write Your Comment
Your Name:
Your Email:
Security Code:
Title:
Comment:




  • Su
  • Mo
  • Tu
  • We
  • Th
  • Fr
  • Sa
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •