Në një majë mali, nga shihet tërë bota
| Sunday, 06.17.2007, 11:57 PM |  

Ditët e fundit të lejës thashë t’i kalonja në fshat, me babanë, para se të merrnja aeropllanë, për tu këthyerë prapë në Amerikë. Pyeta se si mund të flisnja në telefon me time shoqe në Nju Jork, më thanë që edhe në Korçë kjo do të bëhej me mundim të madh. Në fshat, pastaj, nuku gjenje për be asnjë telefon, kështu që e vetmja udhë telefonike mbetej cellulari i Nesimit, atij djalit që punonte në doganë të Bilishtit. Nesimi, veç cellularit të tij, paske edhe një cellular tjetër dhe e paske krah të dytë pune, me mëditje të mëdha.
Atë vit cellularët ishin shumë të rrallë. Veç kësaj ata punonin mirë vetëm kur shihnin pastër syçkën e donjë antene greke, që qe ngritur afër kufirit tonë.
Ama, me t’u hapur mërgimi, me të nisur arratia e madhe, punë për cellularët qe hapur aqë shumë sa cellularit të Nesimit i qe dashur të punonte me grafiqe, se familje pa një anëtar të saj në mërgim, nuku gjenje.
Po si or, t’ëmën e s’ëmës, me të ikur ne në Amerikë, edhe në fshatin tonë duallë tërë ato mëndje të ndritura?! Nesimi e vërtitëte cellularë e tij në shtatë fshatra: një ditë e kish Vreshta, një ditë Çifliku e kështu me radhë. Po ama e dinin të tërë: të shtunën cellulari punon në Vreshtë e pikë! Cilido nga vreshtanakët që kish për të folur me jashtë, dilte te ndërtesa e vjetër e Vatrës së Kulturës, drënk paratë e fliste me kë t’i desh zemra, kudo që të qe ay. Nesimi, si djalë pe Gollokamje që ish, i kish caktuarë fshatit të tij të hënën, ditën kur linjat me botën ishnë më të pangarkuara. Po Gollokamja jonë kish një bela që nuku e kish fshat tjetër, se ndodhej në gropë e nga fshati nuku flisnje dot, se antena e Greqisë nuk e hidhte dot syçkën aqë thellë. Vetvetiu, gollokamasit duhet të mundoheshin cazë.
Gjendej në mal, një vend ku sinjali vinte mirë dhe sidomos sinjali bëhej shumë i fortë: përmbi Gurin e Madh në Çypec, mbi atë shkëmb të çveshur, nga i cili ka marrë emrin Gollokamja. Mbi Gur dilje që prapa e nga lëndina shkelnje mbi Gur si mbi hundën e një vapori. Që andej Gollokamja të vihej nën këmbë, Devollin e shihnje si vijë të gjatë e të gjarpëruarë dhe Fushën e Korçës e kishnje në pëllëmbë. Po kush pyeste shumë për të tilla bukuri! Më e madhja qe ajo, që gëzonje sinjalet e antenës greke, që të sillte zërin, si me magji, nga Australia, Kanadaja dhe Amerika.
Kështu, në Gollokamje, e hëna u bë dita e telefonit. E të gjenje mbi Çypec, or byrazer, më shumë se gjysmën e popullatës së fshatit! Kush kish punë me Kryeplaknë atë ditë, duhet t’i ngjitej Çypecit përpjetë, se Kryeplaku i fshatit kish në mërgim që të katër djemtë dhe desh nuku desh, tërë ditën e hënë e kalonte bri Gurit të Çypecit, ku bënte pritjen e popullit, firmoste e vuloste, se atë ditë vula ngjitej në Çypec, tok me titullarë.
Edhe unë, siç thashë, kishnja nevojë të flisnja me time shoqe, dhe kërkova të më gjenin edhe mua donjë vend në radhën e cellularit mbi Gur. Më thanë që nuku shkruhej ndonjë listë më parë. Djalit që punonte cellularë e Nesimit, i jepnje aty për aty numrin e telefonit që do kërkonje, i jepnje edhe paratë që ay të thërriste njerinë që deshnje e prisnje, sa të të merrnin ata nga Italia, Amerika, Franca e Filifistuni… Shpenzimet i paguanin ata. Ti paguanje sa për t’i lajmëruarë.
Atë të hënë mua nuku më mbante vendi. Që në mëngjes shpejt, hodha një sy nga mali dhe pashë, që kishnë nisur të ngjitshin ata që kishnë njerëz dëpër Evropë, Australi dhe andej nga vendet arabe. Ata të Amerikës, Kanadasë dhe Argjentinës duhet t’i ngjitshin Çypecit pas drekës, vonë, aty rreth orës dy. Herë pas here unë dilnja e shihnja faqen e zhveshur të malit, që me zigzage shpinte njerëzit gjer te Gur i Madh. I tërë zigzagu, një rrugë e çarë pe vitesh, e shkelur nga hajvanët që sillnin dru, ish i populluarë nga njerëz që zbrisnin e ngjitshin dhe lexohshin qartë që nga fshati, si ca stërmilingonja të zeza mbi një faqe shtufi bojë gri.
Vaska, djali i tezes, më pyeti në më nevojitshe donjë kalë. Apo, do të provonja të ngjitsha më këmbë, si njëherë e një kohë, kur ishmë të vegjël? Eh, kishnë rrjedhur vitet e ishmë bërë për kalë, tashi!
Por unë nuku i hipa hajvanit që në fillim. Eca goxha më këmbë, gjer afër Gurit e pastaj, kur m’u rëndua çapi e nisi të më dëgjohej frymëmarrja një killometër larg, kërceva mbi samar.
Aqë sa ngjitshim ne, aqë edhe zbrisnin. Shëkoja të vinin tatëpjetë, hipur mbi gomerë, burra pleq, që u dridhej akoma mjekrra pe trazimit që u kish sjellë biseda. Pa po zbrisnin nuse, fëmijë. Shikoja plaka që mbahshin me të dy duart pas samarëve të kuajve e nuku gjenin dot kohë të fshinin lotët, që nuku po u rreshtnin akoma. Më ishnë të gjitha fytyra të njohura dhe e tërë rruga na kalovi me përshëndetjet, që ne që ngjitshim, shkëmbenim me ata, që zbrisnin.
- Hë, mo, foltë? Si i kishit andej?
- Nënë Dudi, si e kishe djalën, me?
- Mirë, desh Zoti, mirë ishte.
- Nuku kish rrëmbyerë donjë argjentinse, a?
- Uh, t’u thaftë goja! Të na lerë pa bukë, pastaj!
Kish plot pe atyre që zbrisnin të ngrysur ngaqë nuku kishnë folur, ngaqë nuku kishnë gjetur njeri pranë telefonit. Kish të tjerë që nuku e kuptonin dot përse s’u përgjigjej njeri.
- Ja bre, i dolli djalit një zë e llëngë-llëngë, seç i thoshte, seç i dërdëlliste…Djali nuk e mori dot vesh e na iknë paratë e cellularit kot!
Afër Gurit pjerrësia e faqes bëhej më e madhe dhe udhishta ngushtohej goxha. Ata që zbrisnin, bënin kujdes më shumë, se ishnë më pranë rrëpirës… Ashtu qe rrëzuarë xha Shemja, siç rrëfenin, pasi paske folur me Kanadanë. E kur rrëfenin; asnjeri nuku harronte ta përmëndëte, që plaku kish folur me Kanadanë, sëkur jo rrëpira, por Kanadaja qënkesh e rrezikëshme. Sa vamë ne te Guri i Çypecit, zunë të binin ca pika shiu që sa ndenjmë atje, as rreshtnë dhe as u shtuanë. Bile Kryeplaku, që priste akoma të fliste edhe me njërin nga djemtë, që në atë kohë në Detroit të Miçiganit linte turnin e natës, as i mblodhi mezetë, që pat shtruarë tok me dy të tjerë, përmbi lëndinkën që të shpinte mbi shkëmb. Ay ma bëri me dorë që t’u bashkohesha dhe të pinja edhe unë donjë kupë me ta, por unë veç e falenderova.
Unë dallonja pe të tjerëve, se vinja pe Amerike dhe trajtosha me nderim të veçantë edhe atje, në majë të Çypecit, ku fshati fliste në telefon me botën. Djalka i vogël që vërtiste punët e cellularit, ma bëri me dorë që të afrosha e të rrinja gati, se ndërsa ish dyke mbaruarë njëra nga bisedat, dy myshterinj të tjerë duhet të rrinin gati që të mos humbej koha. Për bela, nga nxitimi, unë kishnja harruarë dhe portofolë. Vaskës nuku i ndodhej asnjë lek në xhep. E hoqa djalkën e cellularit mënjanë dhe ia thashë.
- Nuku ka gjë, - më sigurovi.
- Do t’ia dërgoj Nesimit paratë në shtëpi, - i premtova.
Djali u tregua më i duruarë e më bujar seç kujtonja.
- As mos e merr mundimnë t'ia sjellësh Nesimit, hiç! - më tha prerë. - Ne nuku marrim para pe teje. Ti je ndryshe.
Eh, sa të bukura janë traditat tona famëmëdha, bre: ne vazhdojmë t’ia falim borxhet, vetëm atij që ka para e t’ia marrim një më një, atij që është i këputur!
Të ndënjurit gati për të folur, nuku linte asedhe një çikë vend për fshehtësira familjare. E po, fundja, se mos ish kabinë! Guri i Çypecit ishte! Ma merrte mendja edhe që nga fshati shihej, se si në majë të Gurit, një plakë e vockël, me një dorë shtërngonte cellularë e Nesimit dhe me tjatrën mbante një ombrellë të zezë, që po të frynte era edhe ca, rrezik ta rrokulliste plakën në rrëpirë.
Unë përfytyronja anën tjatër, se e njihnja të birë e asaj plake, Lemin, që banonte në Nju Xhersi. E kishnja takuarë Lemin kaqë herë dhe më vinte për të qeshur me mosbesimnë që kish ay te bankat. Paratë që nxirrte me mundim të madh, si murator në punë të zezë, ay i mbante në një këllëf jastëku dhe me dy shokë të tjerë, që kishnë edhe ata frikë pe bankave si ay, bënin çdo javë, nga një festë të vockël, e cila, dukej si donjë rit pe Indonezie. Festa, aty nga dreka niste me numërimnë e parave të sejcilit, para që u shtohshin çdo ditë dëpër këllëfët, që sillnin me vete çdo të djelë në apartament të Lemit. I numëronin paratë të tre, dorë më dorë, i futnin dëpër qeska, sa herë ato bëheshin njëmijë dhe pastaj, pasi mbaronin me përmbajtjet e tri këllëfëve, shtrohshin e hapnin shishet dyke nisur të pirat me shëndetin e parë: atë të nuseve, që të tre i kishnë në Shqipëri e prisnin t’i merrnin atje. Djemtë dëndeshin me të pirë e gjer afër mezit të natës bëheshin daulle. Një herë, Beni, si bashkëfshatar, më ftovi dhe mua. Dy të tjerët nuku deshnë ngaqë unë duksha si donjë i huaj për shoqërinë e tyre, meqë gruan e fëmijët i kishnja me vete dhe nuku paçë shpënë donjë këllëf pe Nju Jorku, për ta numëruarë. Po Lemi i bindi dhe unë u bëra dorë e katërt, që i numëronte paratë jeshile të djemve. Këllëfi i Lemit, atë ditë që më kishnë ftuarë mua, mbante pesëdhjetështatë mijë dollarë! Si më i pasuri i asaj dite, ish Lemi ay që e hapi festën me dollinë për nuset që kishnë larg.
Tashi, këtu mbi Gur, dëgjoja nënën e Lemit dyke kërkuarë para nga këllëfi i të birit, dyke i raportuarë atij, për të tëra hollësitë:
- Odën e madhe e lyemë. Harxhuamë ca edhe për gardhë e oborrit, ce e këthyemë me mur. Tashi, gjej rast e na dërgo ca para të tjera, ce u shkundmë!
Pastaj plaka, dyke vazhduarë ta mbante veshnë nga i biri, iu afrua çipit të Gurit dhe mori lejën e plakut, që me sa dukej, kish trazim të thellë e nuku duronte dot bisedën me të birë e largët.
- Thuaja! - i dha udhë plaku, gruas.
Dhe burri ngjeshi duart mbi veshë, që të mos dëgjonte se si e çfarë do t’i thosh e ëma të birit.
- Dëgjo o bir! - nisi plaka. Na ke pyetur kaqë herë, se përse nuku ngjitet mbi Çypec jotë shoqe. Mo na pyet më, bir i nënës! Dëgjon? Nusja nuku rrinte mirë. Dëgjon? Nuku rrinte mirë dhe ne e shpumë tek i ati. Atje ku e kishmë marrë!
Tërë ne po e dëgjomim. I kishmë këthyerë kokat mënjanë për të mos e parë plakën, që përmbi Gur, mezi mbante ombrellën, mos ia merrte era. Mua m’u mblodh një kotkë në fyt dhe shpura vështrimnë nga fshati, andej nga i kishnë këthyerë kokat të tërë ata që prisnin rradhën e telefonit. Ca metra më tej, Kryeplaku i përloturë hodhi një kupë me fund dyke shkundur kokën prapa.
Djali i cellularit bëri numrin tim e teksa zilja binte në apartamentin që kishnja në Nju Jork, unë akoma ndiqnja me sy plakën dhe shihnja, se si ajo përqafovi të shoqnë, se si ca fshatarë nxituanë e i afruanë gomarë, e hipnë mbi samar zonjëzën fatkeqe, që pastaj u lëshua tatëpjetë rrëpirës me ombrellën mbi kokë e me të shoqnë, që vinte kokunjur, pas gomarit.
Unë fola vetëm me çupat ngaqë Rezarta nuku ndodhej aty. Fola shkurt. Pastaj tok me Vaskën nismë të zbrismim nga mali. Përballë nesh ngjitshin të tjerë. Po tashi ishnë më të paktë e shiu i butë sëkur kish sjellë një qetësi më të madhe. Tashi dëgjomim shkoqur tëra llafet që cellulari i Nesimit përcillte tejembanë gllobit.
Shkoqur dëgjonim edhe ato tri motrat veshur në të zeza, të zëna përqafe me kokat pjekur njëra me tjatrën. I dëgjuam se si përmbi Gur, zunë kujën me kajtin e këngës së mortit, me të cilën njoftonin motrën e tyre të katërt, në Belgjikë, se një javë më parë u kish vdekur babaj dhe e ftonin edhe të katrën, që të bashkonte kokën e të vajtonte me to.
Qanin motrat me ligje. Tri këtu e një diku në donjë odë të errët të Belgjikës. Qanin e në ato pak minuta të paguara, kujtonin tërë jetën e babajt, që sapo i kish lënë. Herë kujtonte njëra, herë tjatra dhe herë e treta:
- Baba, na rrite me thërrime, - ia bënte e para.
- Oi! Oi! Oi! - bashkoshin dy të tjerat.
- Baba, na ike i ri, - vajtonte e dyta.
- Oi! Oi! Oi! - bashkoshin dy të tjerat dhe me siguri edhe ajo në Belgjikë.
- Baba, nuku të shpërblyemë mundimet!
- Oi! Oi! Oi!
Pastaj ato tri shëmbëlltyra, si selvi të gjata, të zeza, në majë të Gurit afronin veshët tek ay cellular i zi i vockël, sa një paqetë duhani. Motra nga Belgjika atëças, atje, kish sërën të rëndiste fjalët e saj e t’ia përcillte telefonit. Motrat këtu lotonin kokmëkokë, malet përqark heshtnin e fshati poshtë nuku pipëtinte. Ne e kuptomim që motra e katërt e kish mbaruarë rradhën. I pat thënë dofta “baba nuku t’u gjenda dot pranë, - mallkuar dita që ika, - më përcolle në këmbë do më presësh shtrirë”? Nuku dihet. Se vetëm tri motrat e saj kishnë dëgjuarë. Ne, dyke zbritur tatëpjetë malit, dëgjomim këto, që i përgjigjshin:
- Oi! Oi! Oi!
E qanin sipas zakoneve… Me telefon, me telefon! Kështu patnë ardhur kohërat!



(Votes: 0)

Write Your Comment
Your Name:
Your Email:
Security Code:
Title:
Comment:




  • Su
  • Mo
  • Tu
  • We
  • Th
  • Fr
  • Sa
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  •  
  •  
  •  
  •