DREKTARI I MORTEVE
| Tuesday, 11.27.2007, 09:52 PM |  

Një ditë mbeti fillikat, i lanun. I dukej sikur s’jetonte më në vendin e vet, po fati e kish degdisur në një vend të huaj dhe të largët, si një Robinson gjashtëdhjetekatërvjeçar, veçse me borsalinë në kokë dhe me komoditetet modeste të kohës: telefon, televizor, krevat të rehatshëm matrimonial, duke fjetur në të ftohtësisht me kujtimin e Netës së tij. I qe helmuar jeta, aq sa të gjitha të zezat i kishte shkuar me ngè nëpër mend, veç ndarjen nga kjo botë jo. Edhe pse kjo i qe qasur tinëzisht disa herë fare pranë asaj zone në tru që mund të quhet e vendimmarrjes, e kishte zbuar prerazi dhe me kurajo. Ai që ma ka dhënë jetën, le të ma marrë! E pse t’ia shtij ndërmend sepse jeta ime më erdhi në këtë farë mënyre që mos i ardhtë kujt kështu në këtë dynja?!
Sabri Drishti e dinte mirëfilli se kush shkonte në varr dhe në Perëndim, sidomos në Shtetet e Bekueme të Amerikës, nuk kthehej më. Megjithatë, shpresoi në të kundërtën, kur, pas shkrepjes së demokracisë, i iku turravrap për kismet djali i madh në Amerikë; nuk iu shuan shpresat as kur i dyti ndoqi rrugën e vëllait më të madh, disa vjet pas tij, kur shkoi me studime për flaut në Itali dhe më në fund vajza e vetme. Nuk iu sos shpresa as kur i iku Neta në Itali drejt ëndrrës së kahershme apeniniane sa vetë mosha e saj. Ia gjeti mirë rrfanën: për t’iu gjendur pranë vajzës gjatë studimeve në Padova. Hareshëm, si një lindje të dëshiruar, ajo e përjetoi lajmin se, më në fund, e bija i kishte gjetur një “bythë plakeje italiane“ për ta larë e për t’u kujdesur për të. Madje, ende shpreson, të paktën në rikthimin e Netës, paçka se thellë në vetvete e di mirëfilli se në këtë vetmi kanceroze, misioni i tij më i fundit që ia lanë tinëzisht, si një stafetë mirëbesimi, njëri pas tjetrit, qe përcaktuar qartë: ai do të ishte njëfarë “The dog of house“. Nga mëngjesi në mëngjes, si qyqja verën, pret të bjerë zilja e telefonit dhe në fjalishten e rrëmujshme telefonike, duke llafosur shpejt e shpejt si t’u ikte treni apo të ishin në zjarr, pret të kapë instiktivisht, të zbulojë kryekumtin e ëndërruar e të shumëpritur “Na prit në aeroport!”. Ditët i kalonte rryeshëm, si njeri i ngeshëm e i tepërt, për të cilin s’i bie ndërmend askujt se është gjallë në këtë dynja, përveçse në listat elektorale. E kalonte me një gaz të idhët pyetjen “Gjallë qenke?!”, që ia bënte ndonjë i njohur, kur e ndeshte rrugëve të qytetit dhe, më së shpeshti, në ndonjë varrim. Sabri Drishti kishte filluar të bënte një emër aq të mirë, pasi s’linte xhenaze pa marrë pjesë, saqë një ditë e zuri frika se mos i humbiste mbiemri dhe ia ndërronin në Mortja. Ai kishte arritur t’i njihte të gjithë ata, ndjekës të njohur të morteve, që vetvetiu kishin marrë këtë nofkë. Një kushëri e pat qortuar “Ma rrallë, mor burrë në morte, ma rrallë, apo ke qejf me ba praktikën?! Veç ai vend ku shkojnë të gjithë, as ka patur dhe as ka me pasë nevojë për instruktazh! Po ti je akoma i ri!”
S’i vinte ndoresh për asgjë. Vetëm vezë dinte të gatuante. Edhe patatet, në të vërtetë, i qëronte mirë me lëkurë të hollë, me një shpirt të vjetër e të kalitur kursimtari. Në ndërkohën, që i skuqte në tigan i hante një nga një të ngrohta të gjitha dhe s’i mbeste asnjë copë më për të hedhur në pjatë. Kurrëndonjëherë s’kish qenë kaq nikoqir, madje asnjëherë s’kish patur kaq kohë me tepri për ta demonstruar atë, po inati e zemërimi përse gruaja e fëmijët e kishin braktisur një nga një e tinëzisht (duke e qetësuar e mbajtur me gajret se kjo ishte në të mirën e atij e të këtij e duke i dhënë fjalën se do të ktheheshin një ditë, në rastin më të parë) e nervozonte, ia lidhte duart dhe s’prekte asgjë me dorë, sikur t’i ishte betuar ndokujt për këtë. I kishin pushuar veshët prej fjalëve therëse të së shoqes, e cila i bënte ca qortime tinëzare e të mbuluara për paaftësinë e tij për të bërë si të tjerët…Bënte ekonomi për çdo gjë. Veçonte lekët për dritat, ujin, ilaçet dhe telefonin.
As ai nuk dinte më se ç’i tepronin nga pensioni…I kalonte vaktet, sidomos mëngjeset e mbrëmjet duke përtypur ngadalë nga një ingranazh, siç u kishte mbetur ky emërtim gurabieve, që i konsumonin dikur me bollëk, sidomos ushtarët. Sa herë që blinte ndonjë haje të gatshme, i therte në shpirt dhe e mbyste hidhërimi se me aq para mund t’i kalonte tre-katër vakte. Për të varfrin asgjë s’ka ndryshuar në këtë dekadë tranzicioni të gjatë, pa caqe e që zgjatet e zgjatet si çamçakëz, mendonte. Dje dyqanet ishin drangull, po as lekë s’kishim kushedi se çfarë, megjithatë me to diçka mund të blinim e s’kishe ku ta merrje për bè. Sot dyqanet vërtet janë plot me mallra, me çfarë po do dhe, ato mbesin në rafte si mollë të ndalueme! Mos ia mbërrifsha asaj dite me marrë bukën dhe ushqimet me listë! Herë-herë, kur llogariste sa vakte kishin shkuar “thatë“ për të mos patur telashe me kolitin, bënte shëtitje të gjatë dhe hante drekë në ndonjë restorant, gjithnjë në periferi të qytetit, ku shpresonte të mos e njihte askush dhe të ishte i vetëm në tryezë. S’kishte mall të takonte më askënd! Kur kamerieri i bënte llogarinë, ende pa shijuar hajen, pendohej aty për aty për çka kishte shpenzuar. “Pse me qyqepensionin tim do të mbahen gjallë këto lokale?-i përshkohej nëpër mend, ndërkohë që llogariste si gratë e veja se sa vakte do të kishte kaluar me ato lekë. Dhe, pse i penduar, diku kah e vona ngushëllonte veten se pas sa e sa ditësh mund të hante një drekë të tillë çmallëse, ose afërsisht të tillë, domethënë me “lugë”.
Një herë në dy javë e shtrydhte hesapin dhe paguante një grua vejushë për t’i larë e pastruar shtëpinë e rrobat e veta. E mbetur shpejt e vè dhe me fëmijë të shpërndarë nëpër botë, ajo, e gjora, ishte e gatshme që të mos hynte e dilte çdo dy javë nga ajo shtëpi si pastruese, por të qëndronte përgjithnjë sikur këtë ftesë të shumëpritur ta shqiptonte burri i urtë e zotni, Sabri Drishti. “S’i kam hyrë këtyre aventurave në vaktin e tyre, pa lë më tani në pleqëri! Ata do të vinë një ditë, veç në qoftë se nuk kanë luajtur mendsh! E, ku ta çoj atëherë unë gruan e huaj? Ta mbaj rezervë për kohën e veçantë?!”-i kish thënë prerë një kushëriri të vet, që ia kishte shtì në mendje këtë farë bashkëjetese dhe e ngucte tasheparë ta mbante në shtëpi vejushën për ta shpëtuar nga vetmia, që po e gërryente përditë. Edhe pritje-përcjelljet te të afërmit, kur mbeti fillikat, sosën shpejt. “Secili ka hallin e vet dhe s’kanë arsye të më futin as njerëzit e mi e as të Netës në librin e shtëpisë së tyre në këtë moshë që s’jam në gjendje me i ba hysmet vetes pa lë më të tjerëve”,-kish thënë si i përhumbur Sabriu, ditën e bajramit. “A është i madhi, apo bajrami i vogël ?”-kish pyetur i hutuar kushëririn e vet, i cili e kishte ftuar ta festonin bashkë. “I madhi apo i vogli? Çfarë po të duhet, pash nderin? Apo do me i hypë në shpinë! Ha e pi aty mirë e mirë, se ta thau zorrën ajo Antoneta jote që ç’pate hequr dikur me e marrë, një zot e ti e di!”. Sabriu hante, domethënë, festonte edhe bajramet dhe pashkët. Pashkët ishin të së shoqes, që, siç thamë, mezi kishte pritur për të fluturuar drejt ëndrrës së saj të vjetër, në Itali. Megjithëse në çojë, si fati i të gjithë mysafirëve, i dukej se në ato pak orë, i rikthehej disi qetësia e humbur, i rikthehej shtëpia, ngrohtësia e intimiteti i saj.
Po bajram e pashkë nuk ka përditë kështu që Sabri Drishti nis nga rituali i përditshëm. Ditën e lume e nis me leximin e nekrologjive, qoftë ato me kryq apo me gjysmëhënë. U përket të dyjave. Kështu përmbush edhe një amanet të Netës. “Mos m’i harro të mitë, ë! Nuk jam duke shkuar në Itali për qejf!”. Mban shënim emrat si të ishte ngarkuar, bie fjala, nga gazeta lokale për kronikën e zezë. Më pas ulet dhe pi një kafe, si përherë i vetëm, në zhguallin e vet. Aty, pasi bën një shoshitje të hollësishme e të ngeshme të çdo emri në nekrologji, në fund merr vendimin se në cilin mort do të shkojë atë ditë. Ka vërejtur e shoshitur më vëmendje së pari lidhjet e tij dhe pastaj të Netës me të ndjerin a të ndjerën. Burri i hallës së kunatës së vëllait, duhet shkuar patjetër. Tezja e madhe e baxhanakut të vëllait, ma do vendi të jem atje. Gjyshi i komshiut. Me të kam shkuar si me vëllanë tim. E si të mos shkoj? Duket larg? Po s’ka qenë zakon të jenë të gjithë motra e vëllezër! Dikur këtë sentencë, që e kish dëgjuar nga i ati, s’e kishte pasë vlerësuar; i dukej si një element i aplogjisë nostalgjike për vendlindjen, ndërsa tashti i jepte plotësisht të drejtë dhe e përmendte tasheparë, si një përfundim të vetin. Paskam lënë edhe unë fjalë, kishte thënë një ditë, kur në një grumbull njerëzish, njëri syresh tha: “Ka lënë fjalë Sabri Drishti: s’ka qenë zakon të jenë të gjithë motra e vëllezër!” Secili ka vendin e vet! Secilit i duhet bërë ndera! Pastaj, në këtë qytet njerëzit janë të lidhur me njëri-tjetrin si vargonjtë e një zinxhiri dhe, ka të ngjarë, të dalin të gjithë farefis. Oh, sa ia lehtësonin hulumtimin ato nekrologji, që saktësonin gjeneralitetet e të vdekurit: i biri i filanit, motra, vëllai apo dhëndrri, kunati, baxhanaku…Këta janë bashkëkohorë! I kuptojnë mirë se çfarë problemesh krijon lëvizja e lirë e njerëzve! Atëherë vriste mendjen: po unë ku hyj këtu? Oraret e varrimeve, natyrisht, janë të ndryshme. Sabri Drishti preferon të shkojë vetëm në varrimet që bëhen paradite. Kështu, e ka të garantuar një drekë. Ka do kohë që një drekë të bollshme e ka gratis. Menyja vërtet është e njëjtë, mortore, por ai ngopet mirë e mirë dhe është i kënaqur, madje ndiehet i lumtur. Gjellët, domethënë supa dhe pilafi me mish janë të ngrohta. Në mortet nga “ana e Netës”e pi dhe nga një gotë raki me meze. Ndokush i shtin edhe ndonjë gotë më shumë. Ha edhe ndonjë ëmbëlsirë. Ndonjë frut. Pi ujë të gazuar. Cigare të markave të shtrenjta. Vetëm merr. Nuk jep. Tamam drekë zotnijsh! Tani ndiehet i penduar për tërë atë kohë të humbur që kishte kaluar pa e bërë këtë zbulim të madh, që e mban fshehur nga e gjithë bota. Dhe, ky zbulim kishte ndodhur, për fat, papritur, krejt rastësisht në një ditë të zakonshme, siç ngjet me të gjitha zbulimet e mëdha. Emrin e të vdekurit s’e mbante mend. Pas varrimit, në ndërkohën që po zbrisnin nga autobusi dhe i qenë afruar restorantit ku shtroheshin thuajse të gjitha drekat e mortit në qytet, një kushëri i Netës, që e donte shumë, i vinte keq për fatin e tij dhe, për çudi, ndiehej si në faj për moskthimin e Netës, i kishte futur krahun dhe e kish ftuar të hynin bashkë në restorant. “Po nuk kam ndonjë lidhje të afërt me këtë familje, më vjen zor!”-kish nguruar të hynte brenda Sabri Drishti. “Eja se je me mua, mos u bëj merak! Ti je dhëndrri ynë!”. Atë çast bëri dhe zbulimin e dytë: në ceremoninë mortore, sidomos në përfundim të saj, para se të zbriste nga autobusi duhej medoemos t’i qepej fort nga pas ndonjë të afërmi të njeriut që kishte vdekur, me qëllim që të ndiehej më i sigurtë, që të mos e zhbironin e torturonin për vdekje vështrimet kurioze, shqyrtuese e dashakeqëse të njerëzve të afërm të të vdekurit, të atyre që merreshin me organizimin e ceremonisë, të kamerierëve. Këta, për hir të së vërtetës, duhet thënë, se me kalimin e kohës, si ta dinin hallin e tij e ta pëlqenin zgjidhjen që kishte bërë, zunë të miqësohen shpejt me të dhe e mbanin sekret zbulimin e tij. Për çudi-edhe pse mund ta kishin kuptuar që në fillim marifetin e Sabri Drishtit-por e kishin parë me sy të mirë. Sikur ta kishin marrë në patronazh, ata, bënin kujdes dhe pjatat e tij ia mbushnin më mirë nga të tjerëve. Herë-herë, pa u vënë re ia përsëdytnin. Edhe Sabri Drishti, ama, e bënte nderin e vet: s’linte për bè asgjë ndër pjata!
Një ditë se si iu mbush mendja dhe ndaloi hapat te një peshore, buzë një trotuari, nën hijen e blireve. Era dehëse e blireve të porsaçelura të nxiste të bëje çfarëdo lloj marrëzish. Ai zgjodhi peshoren. “Don me ditë peshën për ta shënuar në shtyllë kur të shkosh te të shumtët, xhaxha? Çfarë kohësh erdhën! Njitash po e marr vesh se paska dalë moda me e shkrue në nekrologji edhe peshën e gjallë të të vdekurit”-e ngacmoi burri që kishte vënë përpara këmbëve peshoren. Sabri Drishti qëkurse pat bërë zbulimin e madh (dhe të dytin ose nënzbulimin) kishte shtuar plot pesë kg. “Zotni a do me fitue ndonjë lek apo do me ba gjyq kilesh sa ma pak e sa ma shumë me klientët?!”-i qe kthyer me inat Sabriu duke i hedhur një monedhë dhjetë lekëshe, si t’ia hidhte qenit. “Dikur mund ta kaloja një mbrëmje me një ingranazh”, kujtoi dhe ndieu një lehtësim në shpirt siç ngjet me njeriun që ndahet përgjithmonë nga jeta mizerje. “Zotni Sabri s’janë duke të pëlqyer ma gurabiet tona! Ke shtì merak në ujë të gazuar tashti!”-i kish thënë një mbrëmje pronarja e ëmbëltores në katin e parë të pallatit të tij, që ngjante si një tren me shumë vagona.
Vejusha, që i pastronte shtëpinë, megjithëse vazhdonte t’i bënte punët si më parë me përpikmëri e, ajo tashmë ndriste si të ishte kthyer e zonja e vet brenda, se ç’kishte një mërziti të pashpjegueshme. Sikur i ishte zbehur ajo dëshira e gatishmëria e mëparshme dhe e lexueshme për të qëndruar përgjithnjë në atë shtëpi, pavarësisht se ç’kushte mund t’i vinin. E gjora në ato pak minuta që i takonte të rrinte me zotni Sabrinë, kur ai vinte për ta parë shtëpinë e fshirë e të pastruar, rrobat e lara e të hekurosura dhe ai i jepte shpërblimin, trembej nga shëndeti i tij që i kishte marrë kaq për mbarë dhe ajo ende s’e kishte mësuar shkakun. Humbën lutjet për t’i bërë ndonjë supë. “Tani as që i bie ndërmend më për mua!”-kish thënë me vete e hidhëruar vejusha shpresëhumbur, pa e ditur shkakun e vërtetë të këtij ndryshimi të papritur e të ftohjes mes tyre. Në këtë mendjeturbullirë, që i kishte kapluar
zemrën, e gjora, nuk arrinte të lexonte dot përndezjen e dëshirës së fshehtë të Sabri Drishtit, e cila s’kishte qënë kurrë më e qartë e më këmbëngulëse se tashti, për ta patur përgjithnjë në shtëpi vejushën, ose siç i kishte thënë kushëriri i vet për të bashkëjetuar me të derisa të kthehej një ditë Neta. Nuk arrinte ta nuhaste përse Sabri Drishti nuk ndiehej më i sikletosur dhe i bezdisur nga prania e saj. Se kishte qejf të bënte muhabet me të, ta pyeste për fëmijët, që kishin marrë rrugët e botës për një jetë më të mirë, të bisedonin për ngjarjet e qytetit, që merreshin vesh shumë më shpejt se t’i bënin të njohura televizionet lokale.
- Kanë luajtur mendsh më duket ato të televizionit publik,-i tha një të shtunë mbrëma vejushës. Të nesërmen Sabri Drishti ishte ftuar të merrt pjesë në 60-vjetorin e bibliotekës së qytetit, ku kishte kaluar mbi katër dekada të jetës së tij dhe duhej t’i bënte gati rrobat.-Japin përnatë Festivalin e Sanremos, deri në dymbëdhjetë dhe një pas mesnate, dhe nuk japin spektaklin “Dua më shumë Shqipërinë”.  - Edhe unë mezi po pres që ta shoh!-tha vejusha dhe vuri buzën në gaz, me një dridhje të lehtë në zemër. Kishin biseduar për gjëra të ndryshme deri atëherë dhe asnjëherë s’ishin hedhur në këtë fushë, në preferencat artistike. Në mëngjesin e 5 marsit 2001 vejusha kishte ditën për të pastruar. U ngjit në apartamentin e Sabri Drishtit, po dera ishte e mbyllur. I ra ziles. Askush s’iu përgjegj. Vuri re se çelësi ishte brenda në bravë. Pati një parandjenjë të keqe. Shtyu derën fort disa herë derisa ajo u hap. U lemeris sa bëri hapat e parë. Që nga korridori vuri re se në kanapenë e dhomës së pritjes si një monument vetmie qe shtrirë i vdekur Sabri Drishti. U afrua si vetëtimë te kanapeja. Në dorë mbante ende pultin e komandimit të televizorit, i cili qe akoma i ndezur e mizëzonte. Një natë më parë në televizionin publik ishte transmetuar spektakli “Duam më shumë Shqipërinë”…



(Votes: 0)

Write Your Comment
Your Name:
Your Email:
Security Code:
Title:
Comment:

Other news:



  • Su
  • Mo
  • Tu
  • We
  • Th
  • Fr
  • Sa
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  •  
  •  
  •  
  •