OOO, LETRAT…
| Tuesday, 11.27.2007, 09:59 PM |  

Në atë gjatësirë të rrugës nacionale, pak kilometra pa hyrë në kryeqytet, syri të zinte aq shumë lapidarë familjarë saqë m’u duk sikur varrezat e ndonjë katundi aty përreth, ose të një sektori ferme, që pas vitit ’90 të shekullit të kaluar, nuk i përmendej më as emri, as lavdia e hershme e saj, dikush do t’i kishte  zhvendosur makabrisht për tërë natën e natës dhe, në agim, ata të kishin gdhirë të shtrirë në të dy anët e rrugës si për ta bërë më të pranishme rrezikun e vdekjes dhe më të dhimbshme rrugën për udhëtarët. Në ato pak sekonda sa parakalonte para tyre furgoni ynë, që ecte me një shpejtësi marramendëse sikur po çonte ndonjë urgjencë në Spitalin Ushtarak, përpiqesha të fiksoja në mendje ndonjë gjë, ja emrin, ja mbiemrin, vitlindjen a ditaksidentin, ja të shihja portretin a ndonjë gjë tjetër, si të kërkoja dikë të njohur, që kishte shkuar aksidentalisht te të shumtët e qe sjellë edhe ai aty. Madje, këmbëngulja ime shkonte deri aty sa të bëja edhe krahasime të vetëtishme në mes të lapidarit paraardhës me pasardhësin, për tipet e shkronjave që qenë përdorur, se cili kishte më shumë lule artificiale se tjetri, ku kishte qenë peri më i hollë që qe këputur, nëse lapidari i kushtohej më shumë se një të aksidentuari e hollësi të tjera të panevojshme e lodhëse. Mbase, tërë këto elementë të nakatosura si në një tekst të çartallosur, që s’do të lexohej kurrë dhe nga askush, më dukej se ma largonin disi e ma tretnin ankthin e vdekjes; gajretoja veten se duhej të qe mbyllur ai plan i fryrë aksidentesh të panumërta dhe s’kishte përse të merrte më vdekja jetë të tjera, sidomos prej furgonit tonë, se radha jonë kishte kaluar tashmë...
          E, ku mund ta merrja me mend se, vetëm pas disa çastesh, para kësaj shfaqjeje gratis, kur sapo hymë në atë gjatësirë rruge, që paralajmëronte më saktësisht se edhe sinjalistika më e sofistikuar e kohës dhe parandiente rrezikun e vajtjes te të shumtët, do të isha një prej kandidatëve për t’u rreshtuar diku në mes të tjerëve, të cilët ishin përjetësuar në ato lapidare! Do të na e bënin lapidarin të përbashkët apo veçmas?! Edhe stërmundimi im i fundit në këtë dynja për të fiksuar ndonjë gjë nga lapidarët s’do t’i vlente më askujt, pasi për pak, në moshën dyzetepesë vjeçare, do të merrja gjithçka me vete, në botën tjetër.
Edhe tani, sado që përpiqem të rindërtoj nga e para atë që ndodhi rrëmujshëm e rrufeshëm, kur pas përplasjes me një makinë tjetër, furgoni ynë rrëshqiti furishëm si një lodër kalamajsh, të cilën e gjuajnë me shkelm mes rrugës dhe ramë palmuç njëri mbi tjetrin, nuk arrij ta përfytyroj dot. E vetmja gjë, kujtoj fare mirë, ishte çasti fatlum, kur i kam pohuar vetes se “jetëgjati s’bëhet jetëshkurtër!”. Mbase, me kalimin e kohës, gjithçka mund të më shlyhet nga kujtesa, po kurrë s’mund të më shqitet nga mendja piskama e udhëtarit që kisha patur deri atëherë në krahun tim dhe nuk po e merrja vesh se nga cili cep i furgonit po thërriste. Gjatë gjithë rrugës, ende pa hyrë në kryeqytet, shtrëngonte fort, si një thesar të çmuar, një çantë të lëkurtë shkollarësh; në të njëjtën kohë mundohej të hiqej sa më i shkujdesur, domethënë ta fshihte në njëfarë mënyre përkujdesjen e veçantë të tij, një dyzim lehtësisht i lexueshëm. Herë-herë dukej se dremiste, po gjumin e kishte si të lepurit, apo ishte pjesë e planit të tij të shkujdesjes. Pata përshtypjen që u garantua se nga unë, në asnjë rrethanë, nuk mund ta gjente ndonjë e keqe. Po të kishim hyrë në bisedë isha i bindur, që do të gjente ndonjë mënyrë për të lavdëruar mungesën e kureshtjes e indiferencën time. Kur furgoni sillej nëpër qytet dhe shoferi frenonte makinën para këmbëve e grishte çdo njeri, që ia zinin sytë në terrin e natës, duke thënë “Hajde për Tiranë, hajde për Tiranë!”, burri me çantë, sa më pa që hyra brenda në furgon, më thirri pranë vetes, në vendin bosh “Eja, ti djali i Omerit!”. Të thosha që e njihja, nuk mund ta pohoja dot me plot gojën, por edhe që s’e njihja, përsëri nuk mund të thoshja. Përshtypja ime ishte se ai tërë jetën qe marrë me nëpunësira, po se çfarë e tek nuk mund ta thoshja me saktësi. Ndoshta kjo përshtypje më ishte krijuar pikërisht nga çanta prej lëkure, që e mbante shtrënguar tërë ditën e ditës, e cila i ishte bërë si pjesë e trupit dhe ecja e tij, si e një monumenti të njeriut të përvujtur, të cilin e kanë vënë mbi rrota të rrëshqasë rrugëve të qytetit për ta kundruar fatnjëjtët.
Të gjitha klithmat e kësaj bote i dëgjova nga goja e dhjetë udhëtarëve dhe e shoferit të furgonit, po si ajo e udhëtarit që e kisha patur në krah deri në atë kohë, asnjëra, jo, jo, asnjëra nuk mund të krahasohet me to. Sikur mos të isha jetëgjatë e kush do ta dëshmonte këtë vallë? Dikush thërriste “O, nëna ime!”; një tjetër “O, brinja!”; “Vdiqa, more vdiqa!” ulërinte një grua trashaluqe e llafazane, burri i së cilës, siç e kishim marrë vesh disa herë gjatë udhëtimit, merrej me lojërat e fatit, po ende s’dihej se ç’fat kishte patur i gjori në krah të saj pas atij xingu të fortë të furgonit tonë, ndërsa një tjetër thërriste “Koka, koka!”, si t’ia kishin grabitur kokën tamam në çastin e përplasjes fatale të dy makinave dhe tani u lutej bashkudhëtarëve t’ia zinin në udhë e sipër grabitësin e kokës së tij për ta bërë bashkë me trupin, që kushedi ku kishte përfunduar. Një polifoni rrënqethëse pragvdekjeje.
Udhëtari që kisha patur në krah po më çmeriste vërtet. Gjaku ia kishte mbuluar tërë fytyrën dhe atij as që po i binte fare ndër mend as për kokën, as për brinjët dhe as për ndonjë organ e pjesë tjetër të trupit të dërmuar nga përplasja. Madje s’i binte ndërmend as për të ëmën. Sikur s’ekzistonte për të asgjë më për këtë dynja. Ai ulërinte si t’i përgjërohej dikujt “Ooo, letraaat!…”. Si për t’ia shpallur ndonjë të mbijetuari të imagjinuar amanetin e fundit pas këtij aksidenti fatal. S’e kisha marrë veten mirë pas disa përplasjeve e rrotullimeve radhazi, që kisha bërë pa e ditur se kujt e kush më kish rënë përsipër (thua edhe gruaja lladike e atij që merrej me lojërat e fatit?!) dhe s’mund të bëja kurrfarë bilanci se çfarë kishte ndodhur realisht, kush kishte shpëtuar nga makina jonë, pa lë më për makinën tjetër që s’dija asgjë prej gjëje. Ama, veç një gjë e dija mirë: përderisa po shquaja qartë ulërimat dhe e dija se nga vinin dhe kujt i përkisnin, kjo do të thoshte se përveç shtypjeve të brinjëve, ku ndieja ca dhëmbje therëse e ndonjë gërvishtjeje të vogël në fytyrë, prej nga më rridhte gjak, kisha shpëtuar për mrekulli, si një jetëgjatë që arkivon rastin më të fundit. Vite më parë, megjithë këshillat alarmante që po i jepja një shokut tim, i cili e kishte hobi grahjen e makinave, teksa kalonim me një “BÇ” mbi një urë me shpejtësi marramendëse, fluturimin e ndalëm, për fat, mu në mes të një gëmushe me manaferra. Një degë ulliri, të cilit po ia zinin frymën ferrat, për pak desh më nxori syrin e djathtë. Ashtu të përgjakur, me shpejtësi, më dërguan në shtëpinë e një fshatari aty afër, i cili më shtriu në dysheme. Pas pak erdhi me një shishe raki ballëkazani, po s’dinte se ku të ma hidhte për të më ndalur hemoragjinë. Këtu, këtu hidhma!-arrita ta shqiptoj dhe i tregova gojën time gjysmë të hapur, që mezi priste të pinte ndonjë gdhënkë nga ajo raki e shkëlqyer. “Çou, se s’paske gjë! Ti qenke dreqi vetë!-tha fshatari mikpritës, duke dhënë në të njëjtën kohë edhe lajmin se kisha shpëtuar për mrekulli. Mirë që s’ratë nga ana tjetër e urës, se përndryshe tani do t’iu mblidhnim copërat, shtoi fshatari, teksa më fshinte me një leckë gjakun në fytyrë si të donte të zbulonte cangaca e deri në fund fytyrën e njeriut të cilit i ishte ndodhur në këtë orë të vështirë për ta mbajtur mend. Një lapidar më pak buzë rruge!-përsërita, siç i kisha thënë vite më parë mikut nga fshati K. Edhe pse ishte shumë shpejt të lija amanete, ngaqë për të fituar jetesën ndershmërisht shtrëngosha të lëvizja shumë dhe shpesh, ua kisha lënë me amanet njerëzve të mi, që në rast se aksidentohesha (ndonëse tani besoja thuajse plotësisht se “jetëgjati nuk bëhet jetëshkurtër!”) diku në ndonjë rrugë të atdheut, s’do të doja të më ngrente askush lapidar. Doja të shprehja kështu papajtueshmërinë time me këtë të ashtuquajtur nderim, që ia zymtonte jetën njeriut. Lapidarët nuk mund të zëvendësonin kurrsesi as gurët kilometrikë, as sinjalistikën e rrugëve, as të krijonin ndonjë toponimi të re. Duke qenë një çështje e ndjeshme për njerëzit dhe një risi, që çuditërisht (këtu nuk kujtohej fare Europa) tentonte të fitonte qytetarinë, për të mos i lënduar njerëzit, të cilëve mund t’u kishin mbetur të dashurit e tyre buzë rrugëve, kaq dhe vetëm kështu mund të shprehesha për këtë tabû. Ende s’e dija se sa lapidarë të tjerë do të kurseheshin pasi vrik e vrik i nxorën jashtë të gjithë pasagjerët e tjerë. Edhe mua do të më merrnin sikur mos t’u lutesha “Jam shëndoshë e mirë dhe më lini këtu ku jam!” U sigurova se paratë me të cilat do të blija ca mallra në kryeqytet për tregtizën time, i kisha ende në xhepin e brendshëm të xhaketës, në vendin sekret që vetëm unë dhe gruaja, që e kishte sajuar atë, e dinim. Kështu mbeta i vetëm fillikat në fund të furgonit të vithisur. Të fundit morën udhëtarin në krahun tim, i cili, kur po largohej, i shtrirë në një barrelë dhe i përgjakur në fytyrë sa mezi e njoha, vazhdoi të thërriste, duke ma përsëritur amanetin “Ooo, letraaat!...”. Po ky është në terezi, apo bën vetë? thashë me vete dhe vërtet e mora zët. Si është e mundur që në çastin më delikat e më tragjik për jetën e njeriut që, siç thuhet rëndom në këso rastesh “a po del a po shkojmë” këtij zotërie të mos i shkojë në mendje për asgjë tjetër vetëm për ato dreq letrash të ndryera në atë çantë shkollarësh?! Ç’kishte brenda aty? Ç’ishin ato letra, që qenkeshin më të çmuara se sa vetë jeta, se koka e tij?
Kur përgjërohej për letrat, m’u bë se po më linte një amanet të rëndë që gjithsesi dhe në çdo rrethanë duhet t’ia ruaja patjetër të pacënuar, sido që të vente puna, do t’i shpëtonte koka apo jo. Sërish më përmendi emrin e babait. Përse më thirri në emrin e tim eti? Kisha bërë dyzetepesë vjeç dhe, si rregull, duhej të thirresha me emrin tim. S’kisha gjë me tim atë, përkundrazi. Vazhdoja ta kisha për nder që të më thërrisnin në emrin e tij. Bashkudhëtari, si i mbyturi, po kapej te vlerat e tim eti, po ma kujtonte se i kujt isha. Po më kërkonte besën. Sytë iu përlotën. Nga dhimbjet apo nga çasti solemn i dhëniemarrje besës?! Mirëbesimi i tij, shkonte, sipas mendimit që krijova, deri atje sa letrat, në rast se do t’i ndodhte gjësendi atij më vonë, do të ishin të miat, domethënë se unë do të isha zoti dhe menaxheri i tyre. Asnjë kontratë, asnjë nënshkrim paraprak. Vetëm se kishim qenë bashkudhëtarë në ato shtatëdhjetëeshtatë kilometra deri në afërsi të kryeqytetit, në agun e lagësht të njëzetenjë dhjetorit të vitit 199-., në krah të njëri-tjetrit, gjysmë të përgjumur, të heshtur, sekush në hallin e vet. Secili, ndoshta, dinte të njëjtat gjëra për tjetrin dhe anasjelltas. E dija se ishte nëpunës, po se ku, s’mund ta thosha me saktësi. Mund të kishte dalë edhe në pension. E shihja nëpër tubime, në rreshtat e para, i rregullt, i heshtur, asnjëherë s’e merrte fjalën, as pyeste e as debatonte me njeri, thuajse e kishte vënë përpara turma pa dashjen e tij dhe ndodhej aty rastësisht. Mbante shënime të hollësishme si të ishte korrespondent i ndonjë gazete. Mbase, mund të kishte qenë dikur, nuk e dija, po tashmë korrespondentët vullnetarë s’ekzistonin më. Ata ishin relikte të një kohe të pakthyeshme. Asgjë s’mund të merrje vesh në shprehjen e fytyrës së tij nëse ishte pro apo kundër atyre çfarë thuheshin në tubime. Përveçse një fytyrë e parë diku asgjë s’mund të thoshja për të, sado që përpiqesha të kapja një fill për të mbledhur lëmshin e kujtesës. Me siguri, përderisa ma përmendi me nderim emrin e tim eti e ma përsëriti disa herë, kjo do të thoshte se për të isha më shumë se një fytyrë e parë, isha një garant i amanetit të tij. Duke qenë, mbase  nga ajo bërthamë autoktone e qytetit, mund të dinte edhe ndonjë gjë më tepër. Qyteti ynë s’i kishte më shumë se tridhjetë mijë banorë dhe çdo mëngjes, si në një transfuzion të vetvetishëm e kaotik, prej tij largoheshin drejt kryeqytetit thuajse një a më shumë familje, kryesisht autoktone, ndërkohë që po aq hynin edhe nga Verilindja. Qeshë votuar disa herë, po s’ma merrte mendja të mirëbesohesha aq lehtësisht sa në atë çast të vështirë, kur dhjetë udhëtarë bashkë me shoferin ishin dërguar urgjentisht në Spitalin Ushtarak, ndërsa mua “mohikanit të fundit” më qenë ngarkuar disa detyra të atypëratyshme: t’i përgjigjesha policisë rrugore që ia mbërriti saora; kalimtarëve të rastit, që donin të dinin nëse kishte apo jo viktima dhe iknin të lehtësuar, kur mësonin se “shyqyr zotit s’kishte patur asnjë viktimë”; çunakëve dhe çupërlinave të kronikës së zezë të televizioneve private të kryeqytetit, të cilët ia befën, çuditërisht, në një kohë me policinë dhe më mbytën me pyetje. Askush nuk më pyeti për letrat dhe as për “fjalën e fundit”, të atyre që s’dihej nëse do të dilnin gjallë e shëndosh prej Spitalit Ushtarak…Letrat tani i shtrëngoja unë fort në prehrin tim, si nëna fëmijën e sëmurë, unë zoti e menaxheri i tyre.
Pasi iku furia e parë e kureshtarëve, pasi sosën pyetjet e policëve të rrugores, të çunakëve dhe çupërlinave të televizioneve private, çanta sikur po më digjte prehrin tim. Mos do të bëja ndonjë sakrilegj po ta hapja e të shihja se çfarë letrash kishte brenda? Mos kishte letra me vlerë? Apo letra e dokumente që dëshmonin për prona ende të pakthyera, kopjet e vetme të të cilave i posedoja unë tashti? Bashkudhëtari kishte marrë me vete të shkuarën e të sotmen e tij dhe në duart e mia-më dukej se më kishte besuar shumë sa nuk e dija nëse e meritoja vërtet-më kishte lënë amanet të ardhmen në një formë të patrajtshme. Edhe po të gjesh para në udhë të madhe, na këshillonte babai, është sevap t’i numërosh, të dish sa ke gjetur, kur t’i dorëzosh.
Vendosa të hap çantën. Brenda kishte vetëm pesë-gjashtë zarfa të pambyllura, të shkruara me një kaligrafi të përsosur, po të ndryshme nga njëra-tjetra si të ishin përzgjedhur më të mirat nga ndonjë konkurs kaligrafie. Dhe, asgjë tjetër. As dhe një kafshatë bukë për të kaluar ditën e një buxhetori ose pensionisti në kryeqytet. Njëri zarf i drejtohej Presidentit të Republikës, tjetri Kryeministrit, i treti Ministrit të Rendit Publik, i katërti Kryetarit të Parlamentit, i pesti Shefit të Partisë në pushtet…Ç’të shihja: asnjë nënshkrim i njëjtë! Vështirë se mund të dalloje se ishin shkruar nga e njëjta dorë, se kishin të njëjtin autor…Autopsi më të saktë e tronditëse nuk kisha parë ndonjëherë për qytetin tim! Si të kishte qenë në të gjitha familjet që, në terrin e gjatë dhe çezmat e thara, me pasigurinë e ankthin nëse do ta mbërrinin shëndosh e mirë ditën e nesërme, mezi e shtynin ditën; si të kishte frekuentuar lokalet moderne, të cilat “kishin mbërritur prej kohësh në Europë” dhe ku shefat e rinj të qytetit bënin pazaret e tyre e derdhnin kuletat rentiere e trafikante…Më mbetën në mendje disa shprehje sentencioze, gjithë dhimbje: janë shitur katër-pesë herë tokat e bregdetit; konviktorët e përjetshëm janë bërë pronarët e qytetit; njerëzit ecin me qèfin në kokë; do të shemben një ditë fondacionet e do ta zënë përposhtë vetë shtetin dhe atëherë medet për ne; kush do të ndalojë hemoragjinë e rinisë sonë për jashtë shtetit; është bërë deti si morg i kaltër; në vendin e bekuar nga Zoti, edhe lakrat e qeptë tani i marrim nga importi; nëpër rrugët e qytetit tonë rrjedh lumi i makinave me naftë që ushqen makinën ushtarake të Millosheviçit që vret përditë vëllezërit tanë kosovarë…
Letrat, të cilat i mora si akt-ekspertizat më realiste që më kishte rënë rasti të lexoja ndonjëherë për qytetin tim, i nënshkruanin herë Alberti, herë Reshati, një tjetër Eqremi…Madje njërën prej letrave e kishte nënshkruar edhe njëfarë Brunilda. Veç në librin e telefonave mund t’i kishte psonisur mbiemrat e tyre dhe kishte bërë kombinime të çuditshme…
Bashkudhëtarit në krah timin s’ia dija emrin, po ai, natyrisht, kurrësesi s’mund t’i mbante tërë ato emra, sikur edhe jetë klandestini të bënte. E, pra, atje në sediljen e fundit të furgonit, në provën e radhës të jetëgjatësisë sime, në prag të largimit nga kjo botë (e si do të ikja pa e dokumentuar më parë këtë paradoks-dëshmi?!), fati e solli të njihja ose të rinjihja një botë që qe shtrënguar t’i shalonte karvanit anonim për të ngritur zërin atje ku shpresohet më kot se e dëgjojnë…



(Votes: 0)

Write Your Comment
Your Name:
Your Email:
Security Code:
Title:
Comment:

Other news:



  • Su
  • Mo
  • Tu
  • We
  • Th
  • Fr
  • Sa
  •  
  •  
  •  
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  •  
  •